De eerste sneeuw van dat jaar viel als stof toen zij klopte.

Niet hard. Drie slagen, te licht voor een man, te laat voor een buur. Galina deed de deur niet meteen open. Zij keek eerst door de kier: een meisje, twintig, hooguit eenentwintig, dunner dan de winter toestond. Eén oog paars, dicht, gezwollen tot een pruim. Het andere oogwit te groot. Een bundel kruiden onder de arm, een jas die geen jas meer was. Achter haar een kist op een slee. Alleen het dal, en ver weg het gerucht van de nederzetting.

Lars stond bij de kachel, de zaagolie nog aan zijn handen. Hij herkende haar voor Galina haar naam vroeg. De winkel. De zak wortels. Het te lange kijken. Het pad dat zij in haar hoofd had gedragen terwijl hij Galina’s kuit vasthield. Aiyyna. De kruidengenezeres.

Galina liet haar niet binnen.

„Wie.”

„Aiyyna.” De stem was schor van lopen. Jakoets eerst, dan Russisch, helder genoeg. „Het kind is dood. Zij zeggen dat mijn stengels het hebben gedaan. Geen vuur. Weg. Als u de deur dichtdoet, is dat ook een vonk.”

Galina keek naar het paarse oog, naar de magere polsen, naar Lars die te stil was geworden. Zeven winters alleen hadden haar geleerd overbodig te zijn. Een jaar met hem hadden haar geleerd wat een extra mond kostte. En wat een extra blik kostte.

„Eén nacht,” zei zij. „Bank. Niet het bed. Morgen zien we of je hout kunt dragen.”

Aiyyna knikte. Zij stapte over de drempel alsof de plank ijs was. De hitte sloeg in haar gezicht; zij wankelde. Lars zette onwillekeurig een stap. Galina’s hand vond zijn mouw, kort, zonder te kijken. Niet nu.

Zij voedde het meisje zoals zij hem ooit had gevoed: bouillon, brood, vet op de slaap bij het paarse oog, geen vragen naar het kind. Aiyyna at met twee handen, schaamte later. Haar geur was kruid en angst en sneeuw. Galina waste de snee in haar haarlijn, waar een steen of een ring had gezeten. Het dorp had geen brandstapel nodig gehad. Verbanning was genoeg. In Jakoetië is dat vaak genoeg.

Toen Aiyyna op de bank lag, vacht tot de kin, de kachel in haar botten aan het ontdooien, nam Galina Lars mee naar de emmer, uit het licht.

„Zij is geen bed,” zei zij, Russisch, laag, de toon van het hout tellen. „Als jij haar aanraakt, gaat zij. Jij blijft. Begrepen.”

Hij slikte. Het meisje van de winkel was nu een mond in hun hol. Hij dacht aan de eerste bocht, aan ty glavnoye, aan de aardappels onder de folie, aan Galina’s handen in zijn zere rug. „Ponil,” zei hij. Ik begrijp het.

Galina zocht zijn gezicht. Zag de warme blik die te veel kanten op kon. Zij kuste hem droog en zout, kort, een zegel, en ging terug naar de kruk.

Aiyyna deed de ogen niet helemaal dicht. Door het gezonde oog zag zij hen: de oude vrouw, de knappe jonge man van de slee, het vuur ertussen. Zij dacht niet: hij is van mij. Zij dacht: ik mag één nacht ademen. Als de hut mij houdt, hak ik extra. Als hij kijkt, kijk ik weg.

Buiten verdween het pad onder de sneeuw. Het dorp zou minder komen. Binnen lagen drie adems in één hol, nog niet als een huis, als een beproeving. Galina bleef wakker tot de kachel inzakte. Lars luisterde naar twee ritmes. Aiyyna sliep de slaap van wie verbannen is en toch een deur heeft gevonden die, na aarzelen, openging.

De kachel gaf die nacht weinig meer dan een rood oog. Buiten knerpte het ijs in de bomen alsof iemand langzaam botten brak. Aiyyna lag op de bank, gezicht naar de muur, de vacht tot over haar oor. Ze ademde alsof ze sliep. Haar ene oog was nog geelgroen van de klap; het andere hield ze dicht.

In het bed bewoog Galina eerst niet. Ze lag op haar zij, de brede rug naar Lars toe, tot ze zijn adem voelde in haar nek. Toen draaide ze zich om, bruusk.

Haar hand vond zijn kaak, duwde die naar zich toe. De kus was droog en kort, bijna een beet. Ze nam zijn pols en zette die op haar borst, onder het flanel, waar de huid koel en zwaar was.

„Niet naar haar kijken,” zei ze, stem laag, bijna zonder lippen. „Niet morgen. Niet in de emmer. Jij blijft hier.”

Lars knikte. Hij zei niets. Zijn hand bleef waar zij die had gelegd. De tepel was dik en ruw onder zijn duim; hij voelde hoe zij even haar adem inhield, niet van genot, van besluit.

Galina schoof het nachthemd omhoog tot het in een bundel onder haar oksels zat. Haar buik lag zwaar tegen hem. Ze nam het potje van de kruk, schepte vet op twee vingers, wreef het tussen haar benen zonder zich te haasten. Het schuurde. Ze siste door haar tanden.

„Jij onder,” zei ze weer, hetzelfde als in de dooi, maar nu was er iets scherpers in. Ze duwde hem op zijn rug. Het hooi kraakte. Haar knieën zochten plek aan weerszijden van zijn heupen, stijf, knarsend. Ze pakte hem vast, richtte hem, en liet zich zakken.

De eerste centimeters gingen moeizaam. Haar lichaam klemde, droog ondanks het vet, een nauwe, warme weerstand van jaren en arbeid. Lars greep de vacht. Galina leunde voorover, hand plat op zijn borstkas, en maalde kort, klein, bezitterig. Elke beweging zei hetzelfde: dit is van mij. Niet van het dorp. Niet van het meisje op de bank.

Aiyyna hoorde het. Het zachte, natte geluid van vet en vlees. Galina’s adem die korter werd, een gedempte kreun die ze waarschijnlijk niet eens als geluid bedoelde. Lars die haar naam niet zei, alleen een keelgeluid, half gesmoord.

Aiyyna’s dijbeen trok samen. Ze duwde haar gezicht dieper in de vacht. Tussen haar eigen benen werd het warm, ongevraagd, een pulseren dat ze met haar hand tegenhield door de deken vast te grijpen. Ze deed alsof ze zich omdraaide in slaap. Haar adem bleef gelijk. Haar lichaam loog.

In het bed versnelde Galina niet. Ze bleef malen, kort, diep, haar gewicht op hem, alsof ze hem in de matras wilde drukken tot hij nergens anders meer kon. Haar andere hand vond zijn haar, trok licht. „Kijk naar mij.”

Hij keek. In het schijnsel van de kachel was haar gezicht een rivierdal vol schaduw: plooien, mond strak, ogen donker van iets dat geen tederheid was en ook geen haat. Jaloezie die warmte zocht omdat de kou buiten geen plek liet voor iets anders.

Ze kwam klein, zoals altijd, een trilling in haar buik, een adem die even hapte. Daarna bleef ze zitten, hem nog in zich, tot hij ook kwam, stil, met zijn voorhoofd tegen haar schouder. Toen schoof ze van hem af, trok het nachthemd naar beneden, de vacht tot hun kinnen. Haar arm bleef over zijn middel liggen, zwaar, als een sluiting.

Op de bank slikte Aiyyna. Haar heupen wilden bewegen. Ze deed het niet.

De volgende middag, toen Galina hout spleet achter de hut, ging Aiyyna naar de kist met gedroogde dingen die ze had meegenomen. Wortels. Schors. Een klein flesje met iets helders dat ze in de nederzetting had geruild voor een amulet dat niemand meer wilde. Ze smolt een klont spekvet in een pannetje, voegde een aftreksel toe van iets dat slijmerig werd als je het kookte, roerde tot het koel werd tot een zachte, bijna glanzende pasta. Geen geur die de kachel zou verraden. Alleen nut.

’s Avonds zette ze het potje op tafel, naast Galina’s eigen.

Galina keek ernaar, toen naar haar.

„Voor jou,” zei Aiyyna. Haar stem was helder, zonder smeekbede. „Zodat het niet meer hoeft te branden.”

Galina nam het potje op, wreef een beetje tussen duim en wijsvinger. Het gleed. Ze knikte één keer, dezelfde knik als toen Lars was teruggekeerd van de bocht.

„Dank je.”

Meer niet. Maar die nacht, toen ze Lars weer naar zich toe haalde, gebruikte ze het. Ze besteeg zijn jongemannenlijf en liet zijn jonge, harde lul in haar hongerige wachtende grot glijden. De weerstand was er nog, de stijve heupen, de jaren. Alleen het schuren was weg. In plaats daarvan genoot ze van zijn tedere hardheid in haar. Galina ademde dieper. Haar hand in zijn haar was nog even stevig, haar mond bij zijn oor nog even bezitterig.

„Niet naar haar kijken.”

Maar toen hij in haar kwam, liet ze haar voorhoofd even tegen het zijne rusten. Een seconde. Niet meer.

Op de bank lag Aiyyna weer met haar gezicht naar de muur. Ze hoorde het verschil. Het zachtere geluid. Galina die deze keer niet siste.

Aiyyna glimlachte in het donker, en hield haar eigen hand stil tussen haar benen tot de hut weer alleen nog ademde en het ijs buiten.

’s Nachts kromp het hout in de wanden, waardoor de kou binnen kon dringen. Op de bank lag Aiyyna kleiner dan overdag, knieën opgetrokken, de vacht tot over haar mond. Haar adem maakte een vochtige kring die weer bevroor.

Lars zag het als hij hout bijlegde. De dunne pols die uit de mouw stak. De manier waarop ze haar schouder optrok, niet tegen de kou alleen, tegen de plek die haar niet toekwam. Hij zei niets tegen haar. Een snelle uitgewisselde blik. Ik ga je helpen, Aiyyna. Hij wachtte tot Galina de bijl neerzette en haar handen aan de kachel warmde.

„Ze ligt dood te vriezen op die plank,” zei hij, rustig, alsof hij over berken sprak. „Niet vanavond. Over drie nachten. Jij weet hoe dat gaat.”

Galina keek naar de bank, toen naar hem. Jaloezie zat nog in haar mondhoeken, een strakke plooi. Maar ze knikte niet meteen nee. Ze keek naar Aiyyna’s voeten, die te stil waren.

„Eén avond,” zei ze. „Dan zien we.”

Dat was het plan. Niet meer.

Die avond stookte Lars de kachel hoger dan nodig. Het ijzer kreunde. Aiyyna zat er eerst naast, handen open naar de gloed, het paarse oog halfdicht van de hitte. Haar wangen kregen kleur. De geur van haar kleren kwam los: rook, oude wol, iets scherps van de kruiden die ze droogde. Toen de rillingen ophielden, stond ze op. Ze keek naar Galina, niet naar Lars.

Galina lag al. Het nachthemd, de vachten, de zware lijn van haar heup. Ze had ruimte gemaakt zonder het te zeggen: een smalle strook aan haar voorkant, waar eerder alleen Lars had gelegen.

Aiyyna kroop erin alsof het ijs was. Eerst haar knieën, dan haar romp. Haar arm ging om Galina’s middel, jong, licht, nog koel aan de binnenkant van de elleboog. Ze drukte haar voorhoofd tegen Galina’s schouderblad. Ze zei niets. Haar adem was warm nu, kort tegen de flanel.

Tegelijkertijd schoof Lars van achteren aan. Hij trok Galina innig tegen zich, buik tegen haar rug, een arm over haar heen die Aiyyna’s pols raakte en bleef liggen. Twee jonge lijven, één aan elke kant. De oven in het midden.

Galina werd even stijf. Haar hand zocht iets om vast te houden en vond Lars’s pols, toen Aiyyna’s vingers. Ze liet beide los. Ademde in. De hitte was anders dan alleen de kachel: Aiyyna’s dij tegen de hare, slank en levend, Lars’s borstkas die meebewoog. In Jakoetië was warmte een argument dat geen woorden nodig had.

Ze genoot ervan zonder het toe te geven. Haar ogen gingen dicht. De jaloezie zat er nog, een steen in de maag, maar de steen werd warmer. Twee harten tegen haar aan, te snel allebei. De geur van jong zweet onder de wol. Het lichte gewicht van Aiyyna’s arm, dat niet vroeg, alleen bleef. Ze voelde een begin van tederheid voor het eenzame jonge meisje.

„Blijf,” zei Galina eindelijk, tegen het donker, niet tegen één van hen. „Voortaan hier. Niet de bank.”

Aiyyna knikte tegen haar rug. Lars kuste Galina’s haar, droog, waar het grijs was. Niemand bewoog verder. Het bed was te vol voor iets anders dan dit: adem, vacht, het zachte knarsen van hooi als iemand een knie verzette.

Lars gaf een samenzweerderig kneepje in Aiyyna's hand. Aiyyna kneep even samenzweerderig terug.

De volgende dag maakten ze gezamenlijk het bed groter en knusser door de bank aan te schuiven. Aiyyna lag niet meer op de klamme bank maar op een matras, naast een warm lijf. En Galina leerde dat gedeelde warmte, dubbele warmte was. Ze ontdooide.