De gesprekken klonken aanvankelijk wat gedempt. Hier en daar werd gelachen, handen werden geschud en oude bekenden begroetten elkaar. Toch hing er nog altijd iets plechtigs in de lucht. De ceremonie van die ochtend was niet zomaar een militaire plechtigheid geweest. Voor velen was het een gebeurtenis die ze zich nog jaren zouden herinneren.
Voor Henry voelde de zaal als een verlengstuk van het exercitieterrein. De muziek was gestopt, de formaties waren uiteengevallen en de bevelen hadden plaatsgemaakt voor gesprekken, maar in zijn hoofd was de ceremonie nog niet voorbij. Hij hoorde nog altijd de stem van de voorlezer. Hij voelde opnieuw de hand van de koning op zijn schouder en de stevige klap waarmee de ridders hem hadden verwelkomd.
En telkens wanneer hij naar zijn linkerborst keek, zag hij niet alleen de onderscheidingen.
Hij zag gezichten.
Mannen, kameraden die ooit naast hem hadden gelopen, naast hem hadden gelegen en naast hem hadden gevochten. Sommigen had hij jaren niet meer gezien, andere had hij zien stierven. Anderen had hij nog gesproken vlak voordat in één klap hún hele leven veranderde. Hun stemmen kwamen niet als duidelijke herinneringen terug, maar in flarden. Een grap. Een bevel. Een naam die in paniek werd geroepen. Een hand die hem vastgreep. Ogen die hem angstig aankeken.
De onderscheiding hoorde bij hem, maar voelde niet volledig als van hem. Daarvoor waren er te veel anderen geweest. Te veel mensen die hem hadden beschermd, hem hadden geholpen of hem de tijd hadden gegeven om door te gaan. En te veel mensen die nooit meer een receptie zouden meemaken, nooit meer een glas zouden heffen en nooit meer zouden kunnen horen dat hun namen nog werden genoemd.
Henry had daar eerlijk gezegd weinig behoefte aan.
Hij wilde zijn uniform uittrekken, weer in zijn gewone kleren rondlopen en vooral niet meer in het middelpunt van de belangstelling staan. Hij wilde ergens zitten waar niemand hem hoefde aan te kijken en waar hij niet hoefde uit te leggen wat deze dag met hem deed.
Maar daar kwam voorlopig weinig van terecht.
‘Daar is hij!’ Hoorde hij half roepen.
Henry draaide zich om en zag zijn oude peloton staan, en Robin met twee glazen bier op hem afkomen.
“Hier ! ,’ zei Robin. ‘Ik dacht dat je na al dat marcheren en salueren wel dorst zou hebben.’
Henry nam het glas aan.
‘Dank je. Eindelijk iemand die begrijpt wat een mens nodig heeft.’
‘Graag gedaan, ridder.’ Zegt Robin. En stoot zijn glas tegen dat van hem aan.
Henry sloot even zijn ogen.
Het woord bleef aan hem kleven. ‘ Ridder’ Alsof het een andere naam voor hem was geworden. Alsof de man die die ochtend nerveus in de spiegel had gekeken, verdwenen was achter het ordeteken op zijn uniform.
‘Als jij me de rest van de dag zo blijft noemen, gooi ik nu dat bier over je kop heen.’ Gromt Henry.
Robin begon te lachen.
‘Dat wil ik meemaken Je hebt net drie landen en onze eigen koning achter je staan. Denk je werkelijk dat ik nog onder de indruk ben?’
‘Nee,’ antwoordde Henry droog. ‘Jij bent al twintig jaar niet meer onder de indruk van mij.’
‘Precies. En dat wil ik graag zo houden vriend .’ Antwoord Robin.
Ze tikten hun glazen nogmaals tegen elkaar.
Het bier was koud. De zaal was warm. Voor een paar seconden hoefde Henry niets te zeggen en niets te voelen. Hij kon gewoon naast Robin staan, zoals vroeger, zonder dat er een koning, ambassadeur of camera in de buurt was.
Voor het eerst die dag voelde Henry zich weer een beetje zichzelf.
De oude maten van zijn eerste peloton in de buurt.
Peter kwam erbij staan en sloeg een arm om zijn schouders. “ Zo, vriend. Hoe voelt het nou?’
“Wat?’ Vraagt Henry. “Nou Ridder zijn.’ Zegt Peter.
Henry keek naar zijn linkerborst. De onderscheidingen glansden onder het licht van de zaal. Ze waren zorgvuldig aangebracht, precies zoals het hoorde. Toch voelde hij vooral het gewicht van alles wat eraan vooraf was gegaan.
‘Zwaar ! “ antwoord Henry
Peter keek hem ongelovig aan.
‘Zwaar?’
‘Ja. Vooral dat hele gedoe eromheen. En die drie onderscheidingen bij elkaar maken het er niet bepaald lichter op.” Reageert Henry.
Robin verslikte zich bijna in zijn bier.
‘Man, jij bent werkelijk niet te geloven.’
‘Waarom?’ Vraagt Henry en kijkt Robin aan.
“Omdat iedere militair die ik ken zoiets de rest van zijn leven trots aan de muur zou hangen, en jij loopt te klagen dat je uniform zwaar is.” Zegt Robin.
Henry haalde zijn schouders op.
“ Ik heb nooit beweerd dat ik normaal was.
Maar ik vind het zwaar ook vanwege alles wat er omheen hangt” antwoord Henry.
‘Dat weten we, dat jij niet normaal bent “
zei Peter. ‘Dat hebben we al heel vroeg vastgesteld toen je tijdens de opleiding dacht dat je sneller kon zwemmen dan wij konden roeien in een rubberboot.”
‘Dat kon ik toch ook.’ Zegt Henry
‘Ja, totdat je buiten adem achter dat ding aan lag uit te hijgen met een rooie kop .’ Reageert Robin.
De drie mannen schoten in de lach.
Het lachen hielp. Het duwde de beelden even naar de achtergrond. Niet weg, dat wist Henry. Ze zouden blijven. Maar zolang Peter en Robin naast hem stonden, hoefde hij er niet alleen naar te kijken. En even niet aan te denken.
Het was precies wat Henry nodig had.
Geen toespraken. Geen camera’s. Geen plechtige woorden.
Gewoon zijn vrienden.
Mensen die hem niet zagen als Ridder in de Militaire Willems-Orde, drager van de Medal of Honor of ontvanger van het George Cross. Voor hen was hij nog steeds Henry. De man die te veel koffie dronk, te weinig rust nam en tijdens oefeningen altijd beweerde dat hij het plan al lang had bedacht, ook wanneer dat duidelijk niet zo was. De man die altijd voor hun klaar stond.
Hún vriend en buddy.
Maar de rust duurde niet lang.
Een adjudant kwam op hen af en bleef voor Henry staan.
‘Mijnheer De Boer?’
Henry zuchtte onhoorbaar. “ Dat ben ik. “
“ De koning zou u graag nog even persoonlijk spreken. Als u mij wilt volgen.”
Peter keek hem met een brede grijns aan.
‘Nou, vooruit dan maar. En probeer niet tegen Zijne Majesteit te zeggen dat zijn medaille zo zwaar is.’
Henry gaf hem een waarschuwende blik.
‘Ik onthoud alles, Peter.’
‘Dat hoop ik. Je hebt nu ten slotte een uitstekend geheugen nodig voor alle mensen die je vandaag ontmoet.’
Henry zette zijn glas op een tafel en volgde de adjudant.
Terwijl hij door de zaal liep, voelde hij opnieuw hoe blikken zich naar hem toe draaiden. Mensen glimlachten, knikten of fluisterden. Hij wist dat het goed bedoeld was. Toch voelde iedere blik als een herinnering aan het feit dat hij vandaag niet alleen zichzelf vertegenwoordigde.
Hij droeg zijn gevallen kameraden met zich mee.
En soms vroeg Henry zich af of hij wel het recht had om namens hen te staan. Hij was degene die was teruggekeerd. Degene die nu handen schudde en felicitaties in ontvangst nam. Zij waren achtergebleven in landen waar de zon anders scheen, waar de lucht naar stof, rook en angst rook.
De gedachte maakte hem niet trots.
Alleen stil.
In een kleinere ontvangstruimte naast de grote zaal stond koning Willem-Alexander in gesprek met enkele hoge militairen. En de andere ridders.
Koningin Máxima stond naast hem en sprak met de burgemeester van Rotterdam.
En tot zijn grote verbazing stond zijn toekomstige schoonmoeder Maria en haar vriend Pierre , daar ook samen met Charles, Janny, Gerda en prinses Beatrix. De voormalig koningin.
Toen Henry binnenkwam had hij weinig tijd zich te verbazen, en draaide de koning zich naar hem toe.
‘Ah, daar bent u. Komt u erbij staan, mijnheer De Boer. Wat wilt U drinken, een biertje neem ik aan”
Henry bracht zijn hand naar zijn helm, maar bedacht zich op tijd dat hij die niet meer droeg. Hij herstelde zich en groette de koning op de voorgeschreven wijze.
De koning glimlachte.
‘U mag ontspannen, hoor. We zijn niet meer op het exercitieterrein. En ik heb ondertussen begrepen dat we U nog vaker gaan ontmoeten. “ Met een hoofdknik wijzend op zijn moeder, die druk met Maria stond te praten.
‘Dat zal ik proberen, Majesteit.’ Antwoordde Henry.
‘Proberen?’ Vroeg Willem-Alexander.
“ Met alle respect, Majesteit, ik heb vandaag meer aandacht gekregen dan in de afgelopen twintig jaar bij elkaar. Ik ben het nog aan het verwerken.’
De koning lachte. “ Dat begrijp ik. Maar wen er maar aan, want in de toekomst zal dit wel vaker gebeuren. Maar ik vermoed dat u vanavond liever thuis op de bank zit.’
“ Dat klinkt bijzonder aantrekkelijk, Majesteit.” antwoord Henry.
Koningin Máxima die naast haar man staat glimlachte.
‘En ik neem aan dat uw vriendin Gerda daar ook op rekent?’
Henry keek even verrast op.
‘Dat klopt, Majesteit. Gerda heeft waarschijnlijk al een hele planning gemaakt voor wat er vanavond nog moet gebeuren.’
‘Dan zou ik u aanraden die planning maar niet te verstoren,’ zei de koning geamuseerd.
De burgemeester mengde zich in het gesprek.
‘Ik denk dat uw vriendin Gerda vandaag minstens zo zenuwachtig is geweest als u.’
Henry knikte. “ Dat zou me niets verbazen. Ze heeft me vanmorgen aan de telefoon nog gezegd dat ik gewoon mezelf moest blijven.’
“ En is dat gelukt?’ vroeg de koning.
Ik Henry dacht even na.
Hij wilde automatisch ja zeggen. Dat was het antwoord dat het gemakkelijkst klonk. Maar de waarheid was ingewikkelder. Hij was zichzelf geweest, maar ook iemand anders. De militair die geleerd had om stil te staan, bevelen op te volgen en zijn gevoelens opzij te zetten. De jongen die ooit aan zijn opleiding begon en de man die vandaag tussen de vaandels had gestaan. Alles had zich in hem samengevoegd.
‘Ik geloof het wel, Majesteit,’ zei hij uiteindelijk. ‘Al was het lastig toen ik hoorde hoeveel mensen er naar me keken.’
‘U hebt het uitstekend gedaan,’ zei Willem-Alexander. ‘Maar ik wil u vooral bedanken voor de manier waarop u deze dag hebt gedragen. U hebt niet alleen uw eigen verhaal verteld. U hebt ook aandacht gevraagd voor de mensen met wie u hebt gediend.’
Henry voelde dat de woorden hem raakten.
Niet omdat hij zichzelf bijzonder vond, maar omdat de koning precies benoemde wat voor hem het belangrijkste was. De onderscheiding mocht nooit een eindpunt worden. Ze mocht niet betekenen dat alleen zijn naam werd onthouden.
‘Dank u wel, Majesteit.’
Hij aarzelde even voordat hij verderging.
‘Als ik één ding mag zeggen: ik had hier liever gestaan met al mijn jongens achter me.’
De woorden kwamen zachter uit dan hij had bedoeld.
In gedachten zag hij hen weer staan. Niet zoals ze op de laatste dag waren geweest, maar zoals ze daarvoor waren. Jonger. Luidruchtiger. Met dezelfde vermoeidheid in hun ogen en dezelfde vanzelfsprekende overtuiging dat ze samen overal doorheen zouden komen.
Ze hadden elkaar beloofd dat niemand alleen zou achterblijven.
Toch was hij degene die hier stond.
De koning knikte langzaam.
‘Dat begrijp ik.’ Zei hij zachter dan normaal.
Meer woorden waren er op dat moment niet nodig.
Henry wist dat de koning het niet werkelijk kon voelen zoals hij het voelde. Niemand kon dat. Maar het antwoord was oprecht genoeg om hem niet te dwingen zijn verdriet verder uit te leggen.
Maxima die op armlengte naast hem stond legde kort haar hand op zijn schouder. Het was een kort gebaar maar zei meer dan duizend woorden.
Dan rechtte Henry zijn rug en keek haar aan, de hand verdween en Maxima vroeg
“ ik heb ondertussen ook begrepen dat er trouwplannen zijn? “ Henry glimlacht en zegt “ U bent goed geïnformeerd majesteit “
Willem-Alexander en Maxima lachen en Maxima zegt “ Uw schoonmoeder heeft ons hiervan op de hoogte gebracht. Zij heeft ons ook verteld dat Uw toekomstige vrouw binnenkort ingewijd gaat worden. En dat zij dan het stokje van haar gaat overnemen. Zij is heel trots en heeft Uw omschreven als een lieve zorgzame man en de beste man voor haar dochter om haar in deze taken terzijde te staan. Ik heb inmiddels ook van haar begrepen dat U haar ook het leven heeft gered. “
Henry knikt verlegen “ ík niet alleen hoor, haar vriend een arts was ook aanwezig en de hulpdiensten waren gelukkig snel ter plaatse “. De koning lacht weer en zegt “ weer de bescheiden man. Maar we hebben andere verhalen over U gehoord “. Henry grijnst ondeugend en antwoordt “ Niet alles geloven wat ze over mij vertellen, majesteit “
Dan steek Willem-Alexander hem de hand toe, zegt “ Wij zullen elkaar in de toekomst nog wel vaker tegengekomen “. Ook Máxima geeft hem een hand en knipoogt, buigt zich naar voren en fluistert “ Het went snel genoeg, is mij ook gelukt “
Dan krijgt Henry een biertje in de hand gedrukt en proost hij met Willem-Alexander, die hard op vraagt “ Heren. Er zijn toch ook wel bitterballen ? “. Hij ziet nog snel de knipoog en hoort Máxima mompelen “ Wim Lex. Hou je in “. Henry draait zich om en Carola Schouten de burgemeester van Rotterdam spreekt hem aan. “ Meneer De Boer? Schikt het U volgende week om het stadhuis te bezoeken? “. Henry kijkt haar aan en zegt met een glimlach “ Mijn agenda is nog helemaal leeg, maar ik weet niet hoe het staat met die van mijn toekomstige echtgenote. Misschien is het handig om even via die meneer daar “. Wijzend naar Charles “ een afspraak te maken. Zijn naam is Charles “. “ Charles van Wingerden, mij bekend. Komt in orde ik zie U graag tegemoet op het stadhuis “
Daarna werd Henry weer rondgeleid en moest weer netjes handjes geven en vragen beantwoorden van de ambassadeurs van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Ook de hoge ambtenaar van de Verenigde Naties wilde van alles weten. En nodigde hem uit om in New York langs te komen. Een uitnodiging die Henry glimlachend aan nam, maar verontschuldigde zich dat het waarschijnlijk dit jaar niet zou lukken.
Toen Henry uiteindelijk zich uit de voeten kon maken en terugkeerde in de grote zaal, werd hij vrijwel onmiddellijk aangetrokken door een man in een donker uniform met een blauwe baret.
De man stond met zijn rug naar hem toe en was in gesprek met een groep Britse mariniers.
‘Excuse me, gentlemen,’ zei Henry terwijl hij dichterbij kwam. ‘I believe I’m looking for someone who owes me a beer ! “
De man in het donker blauwe uniform draaide zich om.
Even staarden ze elkaar aan.
Toen verscheen er een brede grijns op het gezicht van de Brit.
‘Well, I’ll be damned!’
‘Stanley!’ Zei Henry luid.
Henry greep zijn oude kameraad bij beide schouders en trok hem naar zich toe voor een stevige omhelzing.
‘You son of a bitch! Your alive and well ! “
‘Nice to see you too, Henry.’ Antwoordde Stanley met een grijns.
De twee mannen lachten, maar na enkele seconden werd de omhelzing serieuzer.
Henry voelde hoe de jaren tussen hen wegvielen. Niet de jaren waarin ze elkaar niet hadden gezien, maar de jaren waarin ze allebei hadden geprobeerd verder te leven met wat er was gebeurd. Een tijd waarin Henry niet wist of Stanley het overleefd had.
Pas nadat hij de stukken van Vincent had gelezen wist hij dat Stanley nog in leven was en in goede gezondheid.
Ze hadden elkaar voor het laatst gezien onder omstandigheden waarover geen van beiden graag sprak. En zeker niet aan herinnerd wilde worden.
Henry deed een stap achteruit en bekeek zijn oude vriend van top tot teen.
‘Ik dacht dat jij in Engeland zat.’ Zegt hij
‘Dat was ook zo. Totdat iemand besloot dat ik vandaag hier moest zijn.’ Antwoordde Stanley.
‘En je hebt me niet eens gebeld, Of laten weten hoe het met je ging “ zegt Henry
Stanley trok een onschuldig gezicht.
‘Surprise?’ En trekt een grote grijns.
Henry schudde zijn hoofd.
‘Ik zou je werkelijk voor je kop kunnen slaan.’
‘Dat had je vroeger ook al graag willen doen.’ Lacht Stanley.
‘En meestal had ik daar een goede reden voor.’ Lacht Henry
Stanley begon te lachen.
‘Luister, mate. Ik wilde je niet vooraf vertellen dat ik kwam. Ik wilde er gewoon bij zijn.’
Zijn blik gleed naar de onderscheidingen op Henry’s borst.
‘En zo te zien heb je er in de tussentijd een paar blikjes verzameld.’
Henry keek naar zijn uniform.
‘Ja. Ik had een aanbieding: drie halen, één betalen.’
Stanley proestte het uit.
‘Je bent nog steeds dezelfde idioot.’
‘En jij bent nog steeds een irritante arrogante Engelsman.’
Ze schudden elkaar opnieuw de hand en slaan elkaar op de schouder.
Toen keek Stanley hem aan met een ernst die Henry onmiddellijk herkende.
‘Ik ben trots op je, Henry.’ Zegt Stanley
Henry wilde een grap maken, maar de woorden bleven even steken.
Hij had die woorden die dag al vaker gehoord. Van de koning. Van zijn vrienden. Van mensen die hem nauwelijks kenden. Toch kwamen ze van Stanley anders binnen. Stanley wist wat er achter de officiële woorden zat. Hij wist dat moed niet betekende dat je nergens bang voor was. Hij wist dat sommige herinneringen niet vervaagden, hoe lang je ook wachtte.
‘Dank je, mate.’ Fluistert Henry terug.
Stanley kneep kort in zijn schouder.
‘Je hebt er een paar bij je die er niet meer zijn. Ik weet het.’
Henry knikte. “Ja.”
Hij keek opnieuw naar de onderscheidingen. De metalen tekens weerspiegelden het licht, maar in zijn ogen waren ze verbonden met donkere plekken. Met namen die niet op het podium waren uitgesproken. Met mannen die geen familie op de tribune hadden gehad omdat hun familie niet wist hoe dicht ze bij de dood waren geweest.
‘Ze zouden trots zijn geweest.’ Fluistert Stanley.
Henry keek naar zijn glas.
‘Daar hoop ik op.’ Zegt Henry zachtjes
Het was geen bescheidenheid. Het was een vraag die hij zichzelf al jaren stelde. Of zij zouden begrijpen waarom hij was doorgegaan. Of ze hem zouden verwijten dat hij nog leefde. Of ze hem juist zouden zeggen dat hij niet anders had mogen doen.
Stanley liet het onderwerp rusten. Hij kende Henry goed genoeg om te weten wanneer hij moest zwijgen.
“ Kom,’ zei hij even later. ‘Je gaat me vertellen waar ik bier kan krijgen dat niet smaakt alsof het al drie weken in een woestijn heeft gelegen.’
Henry grijnsde.
‘Daar kan ik je bij helpen, mate .’
De grap was eenvoudig, maar Henry was er dankbaar voor. Stanley gaf hem een uitweg zonder zijn verdriet kleiner te maken.
Aan de andere kant van de zaal was Gerda inmiddels met Maria, Natasha, Tante Es en Denise bij een tafel gaan staan. Waar ook Rens en Chantal, Ome Jan en tante Jans en Peter zijn nichtjes Anja en Linda aan stonden. “Al die knappe kerels in Uniform “. zegt Anja. Linda had geglimlacht en gezegd “ Hou jezelf wel in meid”. Tante Jans hield een glas frisdrank vast en keek naar de drukte. “ Ik moet eerlijk zeggen dat ik nog nooit zoiets heb meegemaakt.’ Zei ze
‘Ik ook niet,’ zei Denise. ‘En ik denk dat Henry er net zo over denkt.’
Gerda glimlachte.
‘Henry zou het liefst achter een boom gaan zitten totdat iedereen naar huis is.’
Natasha schoot in de lach.
‘Dat geloof ik onmiddellijk. Dit is echt niks voor Henry. “
Maria keek haar dochter aan.
‘Maar hij heeft het geweldig gedaan.’ Niet zonder enige trots in haar stem.
Gerda keek naar de andere kant van de zaal, waar Henry met een Britse marinier stond te praten.
‘Ja,’ zei ze zacht. ‘Dat heeft hij.’
Ze voelde zich trots. Ontzettend trots zelfs.
Maar onder die trots zat ook iets anders. Ze kende Henry ondertussen goed genoeg om te weten dat deze dag herinneringen had opgeroepen die hij liever niet opnieuw beleefde.
Ze zag het aan de manier waarop hij soms zijn schouders aanspande. Aan de korte momenten waarop zijn blik langs de mensen heen gleed, alsof hij niet langer in de zaal stond maar ergens ver weg. Aan de manier waarop hij zijn glas vasthield zonder ervan te drinken.
Gerda wist dat hij niet bang was voor de ceremonie zelf. Hij was bang voor wat de ceremonie in hem wakker maakte, welke spoken terug kwamen.
De woorden moed, beleid en trouw hadden voor anderen een officiële betekenis. Voor Henry waren het namen, gezichten en keuzes. Het waren de seconden waarin hij had moeten beslissen wie hij kon helpen en wie niet. Het waren de momenten waarop hij had moeten doorgaan terwijl een deel van hem wilde blijven staan bij degenen die hij niet meer kon redden.
‘Hij lijkt vrolijk,’ zei Denise terwijl ze zien hoe Henry de Brit op zijn schouder slaat.
‘Dat is hij ook,’ antwoordde Gerda. “ Maar dat betekent niet dat alles gemakkelijk voor hem is. “
Ze wist ondertussen ook dat Henry zijn verdriet vaak verstopte achter humor. Niet omdat hij het wilde ontkennen, maar omdat hij anderen niet wilde belasten. Hij had jarenlang geleerd om door te gaan. Om zijn gevoelens niet toe te laten, ook niet wanneer iedereen veilig was.
Totdat het niet meer ging en hij na een bewuste brand in het ziekenhuis belandde, waar een hele goede therapeut de angel eruit wist te trekken. Gerda wist het allemaal deels omdat Henry het haar verteld had en deels van Natasha, die er voor gezorgd had dat die therapeut werd ingeschakeld.
Maria legde een hand op haar arm en keek haar dochter aan ; “Daarom ben jij er nu toch voor hem “.
Gerda knikte.”Daarom ben ik er, en omdat ik zielsveel van hem ben gaan houden”
Ze wist niet of ze zijn herinneringen kon wegnemen. Dat kon niemand. Zelfs het kleine bruinharige hondje Bruce met zijn kleine krulstaart was dat niet gelukt. Ze kon ook de doden niet terugbrengen en de tijd niet veranderen. Maar ze kon wel blijven wanneer hij stil werd. Ze kon naast hem zitten zonder vragen te stellen. Hem
knuffelen en strelen en vasthouden. Ze kon hem eraan herinneren dat hij niet alleen verantwoordelijk was voor wat er was gebeurd.
En misschien was dat soms genoeg.
Op dat moment keek Henry hun kant op.
Toen hij Gerda zag, veranderde zijn gezicht onmiddellijk.
Hij glimlachte op een manier die hij tijdens geen enkele toespraak had gedaan.
En Gerda glimlachte terug, zonder woorden begrepen ze elkaar.
Nog even volhouden, leek ze te zeggen.
Ik kom eraan, antwoordde hij met zijn ogen.
Voor het eerst sinds de ceremonie voelde Henry dat hij niet hoefde uit te leggen wat er in hem omging. Gerda zag het al. Ze zag hem niet als een held, niet als een ridder en niet als een symbool.
Ze zag Henry, simpel als een man, haar man.
Dat was precies waarom hij haar nodig had.
Het duurde nog geen vijf minuten voordat Henry zich met Stanley, Peter en Robin een weg door de zaal baande.
Op weg naar zijn vriendin en zijn vrienden.
Bij Gerda aangekomen gaven ze elkaar snel drie zoenen en kneep hij snel en stiekem even in haar bil.
‘Dames,’ zei hij overdreven plechtig. ‘Mag ik u voorstellen aan een man die jarenlang heeft geprobeerd mijn het leven zuur te maken?’
Stanley boog lichtjes en zei “ Stanley Miller. Tot uw dienst.’
Gerda stak haar hand uit en stelde zich voor
“ Gerda van Armstrong- Biesterveld van klaveren en toekomstig Mevrouw De Boer, Ik heb al veel over je gehoord. “
Stanley keek onmiddellijk naar Henry.
“ Dat had je ook wel eens kunnen vertellen, dat zo’n knappe dame op zo’n lelijke vent als jij is gevallen “.
En gelijk daarop tegen Gerda. “Alleen maar goede dingen, hoop ik”
“ Dat ga ik jou toch niet vertellen “zei Henry,
“ en alleen maar rottigheid over jou!”
“ Dan heeft hij dus vooral de goede verhalen achtergehouden,’ antwoordde Stanley wijzend op Henry.
Gerda lachte. “ Dat lijkt me onwaarschijnlijk.’
Stanley draaide zich naar haar toe.
‘Ik zal U eens de waarheid vertellen over die Meneer daar. Want ik kan u verzekeren dat deze man in moeilijke omstandigheden altijd op zijn kameraden lette. Zelfs als hij ondertussen beweerde dat zij het allemaal alleen moesten doen. Alleen als hij over een avond in Bangkok gaat beginnen moet U daar niets van geloven “
En grijnzend keek hij weer naar Henry.
Gerda keek naar Henry. En lachte “ Dat eerste herken ik wel. Maar over dat laatste heeft hij nog nooit gesproken. Ik ben bang dat hij dat ook voor mij geheim wil houden. Want hij zal wel net zo hard hebben meegedaan als jullie, daar in Thailand “
‘Dank je,’ zei Henry droog. ‘Fijn dat mijn eigen vriendin me hier weer zo goed ondersteunt.’
Peter sloeg hem op zijn rug.
‘“ Wen er maar aan, vriend. Je hebt vandaag nou al genoeg eer en veren in je kont gekregen.”
Henry keek Peter aan en antwoordde “ En jij hebt vandaag al genoeg bier gekregen.”
‘Dat is onmogelijk! Want we hebben nog steeds dorst .’ Zei Stanley.
De hele groep lachte. Terwijl een ober met een dienblad drankjes kwam brengen.
Henry lachte mee, maar voelde tegelijk hoe Gerda dicht bij hem bleef staan. Haar hand raakte af en toe zijn arm, bijna onmerkbaar. Voor anderen was het een klein gebaar. Voor hem was het een anker.
Wanneer zijn gedachten afdwaalden, voelde hij haar aanwezigheid.
Wanneer een gesprek te dicht bij het verleden kwam, hoefde hij alleen maar naar haar te kijken. Dan kneep ze even in zijn arm
of streelde over zijn schouder.
Langzaam begon de receptie minder formeel te worden. Overal hoorde je het geluid van klinkende glazen en gelach. Er werden herinneringen opgehaald, oude foto’s op telefoons getoond en getoast op zij die er niet meer waren. Maar ook verhalen verteld die soms alleen begrijpelijk waren voor degenen die erbij waren geweest.
Bij de veteranen ontstonden kleine groepjes. Hier stond een oud-marinier met een oud-collega van de landmacht. Daar praatten twee Britse mariniers met een Nederlandse onderofficier. Kees Jonkman en Fred van de Laar waren in gesprek met enkele leden van het UN team. Waar ook Vincent zich bevond. Want hier waren er nog een paar in actieve dienst bij vanuit zijn lichting. De beide Nederlandse veteranen waren nieuwsgierig hoe zo’n aparte eenheid hier op een WMO ceremonie terecht waren gekomen.
Al de verschillende uniformen maakte plaats voor onderlinge herkenning er erkenning.
Henry luisterde naar de verhalen en herkende in veel ervan dezelfde ondertoon. De lach om iets kleins. De stilte na een naam. De manier waarop iemand een zin afbrak voordat hij te veel vertelde.
Iedereen droeg iets mee.
Sommigen droegen het zichtbaar. Anderen hadden geleerd het beter te verbergen.
En Henry, die eerder die ochtend nog had gevreesd dat hij de hele dag in de schijnwerpers zou staan, merkte dat hij steeds minder aandacht besteedde aan de mensen die naar hem keken.
Totdat een Amerikaanse officier hem aansprak.
‘Colonel De Boer?’
Henry draaide zich om en antwoordde
‘Henry de Boer. Geen kolonel.’
De Amerikaan glimlachte. “Major James Carter. United States Marine Corps.’
Ze schudden elkaar de hand.
‘Ik wilde u graag persoonlijk feliciteren. De toekenning van de Medal of Honor is een bijzondere gebeurtenis. Maar ik wil u vooral zeggen dat uw voormalige collega’s met veel respect over u spreken. En claimen dat zij U een bijzondere bijnaam hebben gegeven, Dirty Harry. Klopt dat ? .’ Zei Major Carter.
Henry keek hem aan, en glimlachte flauwtjes. “ Dat waardeer ik, majoor. En inderdaad zijn het Uw landgenoten geweest die vonden dat de naam van een iconische filmheld ‘ Dirty Harry ‘ beter bij me paste.
Het waarom heb ik nooit begrepen, er was namelijk niks Dirty aan wat ik deed, ik deed alleen maar mijn werk. Het zelfde wat Clint Eastwood ook deed in zijn rol als politieagent “
Major Carter lachte “ ik hoor het al die jongens hebben gelijk, want het klopt dat u niet erg gesteld bent op alle aandacht. “
Henry zuchtte. “ Is dat zo duidelijk?’
‘Een beetje.’ Terwijl de Amerikaan glimlachte. “Dan zal ik het kort houden. Gefeliciteerd, sir.”
“ Dank u.” Antwoord Henry
Carter knikte en voegde eraan toe:
‘En als u ooit weer met Amerikaanse mariniers wilt samenwerken, dan weet u ons te vinden.’
Henry lacht beleefd en knikt “ Dat zal ik onthouden, sir”
Toen de officier vertrokken was, keek Henry naar Peter.
‘Zie je nou wel? Ik ben nog geen uur gedecoreerd, en ze proberen me alweer aan het werk te krijgen.’
Peter nam een slok bier.
‘Tja, vriend. Dat krijg je als je een goede reputatie hebt .’
‘Ik had beter mijn mond kunnen houden.’ zegt Henry ‘ en al die zooi in de doofpot kunnen houden “
‘Daar ben je nu rijkelijk te laat mee.’ Lacht Peter
Henry glimlachte, maar zijn blik bleef nog even op de Amerikaanse officier rusten. Samenwerken. Weer op missie. Alsof het verleden een deur was die zomaar weer open kon. Alsof hij opnieuw dezelfde man kon worden die ooit zonder aarzelen zijn uitrusting pakte en vertrok. Die zonder aarzeling kon doden. Hij wilde die man helemaal niet meer zijn.
Maar misschien was hij die man nog steeds.
Misschien was dat juist wel zijn probleem.
Later op de middag werd er een korte aankondiging gedaan.
De aanwezigen werden uitgenodigd om zich naar het midden van de zaal te begeven. De commandant van de Van Ghentkazerne wilde nog enkele woorden spreken.
Henry keek naar Peter. “Daar gaan we weer. “ fluistert Henry.
‘Hou vol, maat.’ Glimlacht Peter.
De commandant bedankte de aanwezigen voor hun komst en sprak over de betekenis van de dag. Hij benadrukte dat onderscheidingen als deze niet alleen een individuele prestatie zichtbaar maakten, maar ook herinnerden aan de verantwoordelijkheid die militairen voor elkaar dragen.
Henry luisterde, maar de woorden kwamen anders bij hem binnen dan tijdens de ceremonie. In de zaal stonden geen formaties opgesteld. Niemand stond strak in de houding. Toch voelde hij opnieuw de ernst van wat er werd gezegd.
Verantwoordelijkheid.
Dat woord had hem zijn hele leven gevolgd.
Verantwoordelijkheid voor de mensen naast hem. Voor de opdracht. Voor de beslissingen die soms in een paar seconden moesten worden genomen. Maar ook verantwoordelijkheid tegenover degenen die niet meer konden vertellen wat er was gebeurd.
Daarna nodigde de commandant Henry uit om enkele woorden te spreken.
Henry keek hem aan alsof hij hem zojuist had gevraagd om opnieuw een berg te beklimmen met volledige bepakking en onder vijandelijk vuur.
Maar hij liep naar voren, ging op het kleine podium bij de microfoon staan en keek de zaal rond.
Hij zag zijn vrienden die zo veel voor hem betekende:
Gerda. Zijn Verloofde
De vrouw die hij vorig jaar had leren kennen en die alles bleek te hebben in wat hij in een vrouw zocht, lief, aardig, zorgzaam, zacht, intelligent, knap en ook niet onbelangrijk een beest in bed.
Maria en Pierre, De oude dame voor wie hij was gaan werken, en nu zijn toekomstige schoonmoeder werd. En haar oude vriend en dierenarts die hem en zijn overleden hondje altijd kosteloos heeft geholpen.
Peter en Natasha Zijn vriend en kameraad die meermaals zijn leven heeft gered tijdens een missie maar later ook daarna met zijn ongelofelijke knappe vrouw die toen hij rock bottom zat, samen hem hebben gered.
Stanley. Zijn Engelse vriend waarmee hij zo vaak de meest gevaarlijke missies heeft gedaan.
Rens en Chantal. De man die hem werk en onderdak gaf en zonder vragen zijn vriend werd en zijn vrouw.
Vincent en Denise. Vincent die altijd was blijven zoeken en die verdomde missie niet heeft losgelaten en de feiten op papier heeft weten te krijgen. En zijn lieve vrouw die nu op een stoel moest zitten vanwege haar zwangerschap.
Peter zijn pleegouders en zijn nichtjes Anja en Linda, Dora en Rinus, Paul en Claudia, Lorenzo en Xaviera. En alle andere vrienden die waren gekomen.
Dan de veteranen.
En de mannen en vrouwen die hij vandaag had leren kennen.
Hij haalde rustig adem en keek nogmaals de zaal rond.
‘Dames en heren. Ik zal het kort houden, want ik vermoed dat de meesten van u inmiddels genoeg toespraken hebben gehoord.’
Er klonk gelach.
Het geluid gaf hem een moment om zijn gedachten te ordenen en zijn woorden te vinden.
‘Ik wil iedereen bedanken die vandaag aanwezig is geweest. De koning, de burgemeester, de vertegenwoordigers van de verschillende krijgsmachtdelen, onze internationale gasten en natuurlijk alle veteranen.’
Hij keek even naar zijn eigen peloton.
Daar stonden mannen die hem kenden voordat iemand hem een held had genoemd. Mannen die wisten hoe hij eruitzag wanneer hij moe was, boos was of bang was. Mannen die hem niet zouden laten wegkomen met een plechtige zin als ze wisten dat hij iets achterhield.
“ Maar ik wil vooral iets zeggen over de mensen met wie ik heb gediend.’
De zaal werd stil.
Henry voelde zijn keel droog worden. Hij had deze woorden voorbereid zonder ze werkelijk op te schrijven. Toch wist hij precies wat hij wilde zeggen.
“ Een onderscheiding wordt uiteindelijk aan één persoon uitgereikt. Dat hoort bij het protocol. Maar niemand die ooit in een eenheid heeft gediend, zal geloven dat je zulke dingen alleen doet.’
Hij liet zijn blik over de zaal gaan.
‘’Je doet het samen. Je vertrouwt op elkaar. Je weet dat iemand naast je staat wanneer het moeilijk wordt. En soms zijn er mensen die niet meer naast je kunnen staan. Die mensen vergeten we niet.’’
Hij dacht aan de stilte na een explosie. Aan de seconden waarin hij had geweten dat sommige stemmen niet meer zouden klinken. Aan de gezichten die hij later probeerde terug te halen, bang dat de tijd ze zou vervagen.
Hij wilde hun namen noemen.
Allemaal.
Maar hij wist dat hij dan niet meer zou kunnen stoppen.
‘’ Ik draag deze onderscheidingen met trots. Maar ik zal nooit vergeten wie er allemaal bij betrokken waren. Wie mij hebben geholpen, wie mij hebben beschermd en wie hun leven hebben gegeven.’’
Zijn stem werd zachter.
‘’Dat ik hier vandaag sta, komt dat niet alleen door wat ik zelf heb gedaan. Ik sta hier ook dankzij degenen die naast me stonden. En dankzij degenen die ervoor hebben gezorgd dat ik na afloop naar huis kon. En dankzij degenen die ook thuis voor mij klaar stonden om mij op te vangen toen het even niet goed ging.”
Hij keek naar Peter en Natasha.
“En ik wil ook mijn familie en vrienden bedanken en mijn toekomstige vrouw Gerda. Omdat zij er altijd zijn geweest. Ook wanneer ik er zelf niet was.”
Zijn blik vond Gerda.
Hij dacht aan de avonden waarop hij wakker was geworden zonder te weten waar hij was. Aan de momenten waarop hij had gezwegen omdat woorden te moeilijk waren. Aan de keren waarop Gerda niet had geprobeerd hem te repareren, maar gewoon was gebleven.
Dat was misschien wel haar grootste kracht.
Ze vroeg niet van hem dat hij zijn verleden achter zich liet. Ze vroeg alleen dat hij het niet langer alleen droeg.
Gerda voelde haar ogen vochtig worden.
‘Dank jullie wel.’
Henry stapte bij de microfoon vandaan.
Er volgde applaus.
Geen overdreven ceremonieel applaus, maar een warm en oprecht applaus van mensen die begrepen wat hij had willen zeggen.
Het applaus raakte hem dieper dan hij had verwacht. Niet omdat het voor hem was, maar omdat hij wist dat een deel ervan ook voor de afwezigen bedoeld was.
Peter was de eerste die hem opving.
‘Dat was heel mooi en goed, vriend.’
Henry keek hem aan.
“Ik dacht dat je zou zeggen dat ik te lang bezig was.”
“Dat komt straks.” Antwoord Peter.
Henry lachte.
‘Gelukkig. Ik was al bang dat je veranderd was.” Peter kneep kort in zijn schouder.
Henry voelde de vertrouwde druk en dacht aan alle keren dat diezelfde hand hem overeind had geholpen. Soms letterlijk. Soms zonder dat Peter wist hoe hard hij hem nodig had.
De middag liep langzaam ten einde.
Sommige gasten namen afscheid. De koning en zijn gevolg en de ambassadeurs waren al lang verdwenen. Bijna al Henry zijn vrienden namen afscheid, of hadden al afscheid genomen. Maria en Pierre waren tegelijkertijd met de koning vertrokken. Bij het afscheid had Maria gezegd “ ik ga nog even met mijn vriendin Beatrix mee. Ze heeft ons uitgenodigd voor de thee”
Henry had geknikt en gezegd “ Dat is goed mevrouw, ik zie U volgende week weer”.
En gedacht zij gaat toch niet bij onze oud koningin op de thee? Toen hij het stiekem Gerda vroeg had zij geantwoord “ Ja wel hoor, ze kennen elkaar al heel lang “
Anderen bleven nog wat napraten. De buitenlandse vertegenwoordigers en militairen werden door hun begeleiders of commandanten verzameld en de laatste officiële verplichtingen werden afgehandeld.
Henry stond inmiddels samen met Gerda.
Zijn glas was al lang leeg en zijn voeten begonnen pijn te doen, in zijn nieuwe schoenen.
“Ik wil naar huis,” zei hij zacht.
Gerda keek hem liefdevol aan. “Dat dacht ik al.”
Henry keek terug en zei “ Ik meen het. Ik wil mijn uniform uit, een douche nemen en op een bank gaan liggen. En het liefst op mijn eigen bank in mijn tuinhuis in Denderwoud “. Gerda had gelachen en gezegd “Dat klinkt als een uitstekend plan. Maar helaas moet je op je eigen bank nog een dag wachten, vandaag slapen we nog bij Natasha en Peter”
Henry zuchtte: “. O ja, helemaal vergeten, Dan daar maar even op de bank maar daarna wil ik eten.’
Gerda gniffelt : “Dat wordt al geregeld door Tante Es. Ze heeft gisteren speciaal voor jou een complete rijsttafel gemaakt “
Henry zijn ogen begonnen te glinsteren
“ Oh maar dan is het niet erg om nog een nachtje langer te blijven. Maar ik wil niet meer met iemand praten over moed, beleid en trouw.’
Gerda lachte zacht. “ Dat beloof ik niet hoor”. Hij keek haar met opgetrokken wenkbrauwen aan.
“ Waarom niet?”
“ Omdat ik misschien nog wel even met je wil praten.” Antwoord ze.
Henry sloeg zijn arm om haar middel. “ Jij mag altijd met me praten.”
Gerda keek hem aan. “ Ook als ik je vraag hoe het voelde?’
Zijn glimlach werd kleiner, maar verdween niet. “ Ja. Ook dat mag maar… “
Hij keek even naar de vloer.
“Ik weet alleen niet of ik het gevoel goed kan uitleggen.’
Gerda streelde even over zijn schouder en fluisterde “ Dat hoeft ook niet.”
“ Soms denk ik dat ik het zelf niet begrijp.”
Zegt Henry zachtjes.
Gerda legde haar hand tegen zijn borst, vlak onder de onderscheidingen.
“ Je hoeft het niet vandaag te begrijpen.”
Henry keek haar aan en zegt
“ Maar iedereen verwacht dat ik blij ben.”
“ Je mag blij zijn en trots “ zegt Gerda.
‘En verdrietig? “ Vraagt hij. “ Ook dat.” Is het antwoord. “ En opgelucht? “
“ Ja ook. “ En de volgende vraag. “ En schuldig?’
Gerda antwoordde niet meteen. Ze wist dat dit geen vraag was waarop een eenvoudig antwoord paste.
“ Ook dat”. zei ze uiteindelijk. “ Maar je hoeft je niet schuldig te voelen omdat je leeft.”
Henry keek weg.
Dat was precies de zin en de woorden die hij zelf nooit hardop kon zeggen.
Gerda legde haar hand tegen zijn wang.
“ Niet vandaag, en niet morgen, als je daar geen behoefte aan hebt.”
Henry boog zich naar haar toe en gaf haar een zachte kus.
“ Daarom hou ik zoveel van je. “
Ze bleven even zo staan, dicht bij elkaar, terwijl de geluiden van de receptie om hen heen langzaam verstomden.
Henry voelde hoe de spanning van de dag zich eindelijk een beetje losmaakte. Niet volledig, dat kon ook niet. Daarvoor zat er te veel vast in zijn lichaam. Maar Gerda’s nabijheid gaf hem toestemming om het niet langer vast te houden, maar het los te laten.”
Toen klonk achter hen Peters harde stem.
“ Hé, tortelduifjes! Gaan jullie nog mee naar ons huis of moeten we een hotelletje voor jullie boeken ?’
Henry sloot zijn ogen, en fluistert “ Ik ga hem vermoorden .”
Gerda begon te lachen. “Nee, dat doe je niet.” “ Waarom niet?’ Vraagt Henry
“ Omdat er bij hem thuis een heerlijke rijst tafel op je wacht. En omdat je morgen met hem moet gaan zwemmen.’
Henry keek haar aan. “Dat is waar ook. “
Hij zuchtte diep, en grapte” Het is wat, zelfs een Ridder in de Militaire Willems-Orde heeft blijkbaar geen rust.’
Gerda lacht en gaf hem nog een kus.
“ Welkom terug in het gewone leven, Henry.”
Hij glimlachte. “ Dat is ook precies waar ik wil zijn. “
En terwijl de laatste gasten de grote zaal verlieten, liep Henry gearmd met Gerda aan zijn zijde naar buiten. Met Peter en Natasha voor hem uit. De zon stond inmiddels laag boven de skyline van Rotterdam.
De ceremonie was voorbij. De onderscheidingen zaten nog op zijn uniform, de herinneringen zaten in zijn hoofd en de mensen die hij liefhad liepen naast en voor hem. Hij wist dat de herinneringen niet zouden verdwijnen wanneer hij straks zijn uniform uittrok. De namen zouden blijven. De gezichten zouden terugkomen. Misschien vannacht al, misschien pas weken later.
Maar hij hoefde ze niet langer alleen te dragen. Gerda liep naast hem. Peter en de anderen waren dichtbij. Stanley was teruggekeerd uit een verleden waarvan Henry had gedacht dat het voorgoed achter hem lag.
De gevallen kameraden waren niet aanwezig geweest zoals hij had gewild. Ze hadden niet achter hem gestaan tijdens het defilé en ze hadden hem niet kunnen feliciteren. Toch waren ze de hele dag bij hem geweest, in iedere stap, bij iedere herinnering en ieder woord.
Henry keek nog eenmaal naar de onderscheidingen op zijn borst.
Hij voelde geen triomf of trots.
Wel dankbaarheid.
En verdriet.
En iets wat daar tussenin lag, het besef dat hij verder mocht gaan zonder hen achter te laten. Voor vandaag was dat meer dan genoeg. En in gedachten riep hij “ Semper Fi Oehaaa ! “
Note Auteur;
Hierbij komt eigenlijk dit verhaal van Henry tot een einde.
Maar er zijn zoveel zijpaden betreden en open lijntjes dat ik besloten heb om met dit verhaal door te gaan.
Deze zullen waarschijnlijk pas volgend jaar verschijnen onder de titel
Semper Fi II.
Maar voor nu stopt het even. November en December zijn drukke maanden
En ik wil proberen om nog een leuk kerstverhaal te schrijven en misschien een los Sinterklaas dingetje.
Binamare (55)
Gabriea (20)
Kassieni (30)
OpenWindow (31)